Nie wybiera się profilu U ani TH „na oko”. Do konkretnej złączki PEX należy użyć wyłącznie profilu wskazanego przez jej producenta. Profile U i TH nie są uniwersalnie zamienne, choć niektóre złączki typu multi-profile dopuszczają oba rozwiązania.
Profil U czy TH – od czego zależy wybór?
U i TH to oznaczenia geometrii szczęk zaciskarki. Kształt szczęki określa sposób odkształcenia stalowej tulei złączki podczas zaprasowywania. O tym, który profil jest właściwy, decyduje konstrukcja konkretnej kształtki, a nie sama średnica rury PEX.
Użycie niewłaściwej szczęki może spowodować niedociśnięcie tulei, jej odkształcenie w nieprzewidzianym miejscu albo uszkodzenie elementów złączki. Skutkiem może być nieszczelność, uszkodzenie rury lub osłabienie połączenia. Ryzyko jest szczególnie poważne wtedy, gdy instalacja zostanie później ukryta w ścianie albo pod podłogą.
Czym różnią się profile U i TH?
Różnica dotyczy przede wszystkim kształtu powierzchni roboczej szczęk i sposobu współpracy z tuleją złączki. Nie można zakładać, że szczęki TH zastąpią U tylko dlatego, że pasują do zaciskarki albo mają ten sam rozmiar.
| Cecha | Profil U | Profil TH | Ryzyko błędu |
|---|---|---|---|
| Geometria szczęk | Inny kształt powierzchni zaciskającej, przewidziany dla określonych systemów | Odmienna geometria, dopasowana do złączek certyfikowanych dla TH | Niewłaściwy rozkład siły na tulei |
| Kompatybilność | Tylko ze złączkami dopuszczonymi do profilu U | Tylko ze złączkami dopuszczonymi do profilu TH | Niedociśnięcie albo uszkodzenie tulei |
| Zastosowanie | Zależne od systemu, średnicy i dokumentacji producenta | Zależne od systemu, średnicy i dokumentacji producenta | Nieszczelne lub osłabione połączenie |
| Możliwość użycia obu profili | Tylko w złączkach oznaczonych jako multi-profile | Tylko w złączkach oznaczonych jako multi-profile | Eksperymentowanie bez potwierdzenia producenta |
W praktyce złączka może mieć stalową tuleję, korpus z mosiądzu i uszczelnienia typu O-ring, ale te materiały nie przesądzają jeszcze o dopuszczalnym profilu szczęk. Liczy się kompletna specyfikacja systemu. Przykładowo niektóre złączki do rur wielowarstwowych są oznaczone jako kompatybilne ze szczękami U i TH, lecz taka informacja musi wynikać z dokumentacji konkretnego produktu.
Jak sprawdzić kompatybilność szczęk?
Przed rozpoczęciem pracy sprawdź kilka informacji na samej złączce, opakowaniu i w karcie technicznej. Taka kontrola powinna obejmować:
- Oznaczenie profilu – sprawdź, czy producent wskazuje U, TH albo oba profile.
- Dokumentację produktu – karta techniczna ma pierwszeństwo przed ogólną informacją sprzedawcy lub oznaczeniem na zaciskarce.
- Średnicę złączki – szczęka musi odpowiadać zarówno profilowi, jak i rozmiarowi elementu.
- Kompatybilność systemową – upewnij się, że szczęki i złączka należą do zestawu dopuszczonego przez producenta.
- Status multi-profile – użyj obu profili tylko wtedy, gdy producent wyraźnie to potwierdza.
Określenie multi-profile nie oznacza, że każda złączka PEX może być zaprasowana dowolną szczęką. Jest to konkretna cecha danego produktu, którą trzeba potwierdzić w karcie technicznej. Jeżeli dokumentacja nie wskazuje danego profilu, nie należy go stosować.
Warto też sprawdzić, czy zaciskarka jest przeznaczona do danego typu szczęk. Sam fakt, że szczęka fizycznie pasuje do narzędzia, nie potwierdza poprawności połączenia.
Najważniejsza zasada przed zaprasowaniem
Nie mieszaj profili na jednej złączce i nie zastępuj zaleceń producenta własną oceną kształtu tulei. Jeżeli nie masz pewności, czy wybrać U, czy TH, przerwij pracę i potwierdź kompatybilność u producenta systemu.
