Strona główna  /  Ściany i stropy  /  Jak murować z pustaków szalunkowych? Poradnik krok po kroku

Budowa fundamentu

Jak murować z pustaków szalunkowych? Poradnik krok po kroku

Ściany i stropy

Pustaki szalunkowe tworzą szalunek tracony, czyli formę pozostającą w gotowej konstrukcji. Układa się je najczęściej na sucho, w komorach rozmieszcza zbrojenie, a następnie wypełnia betonem. Najwięcej uwagi wymaga pierwsza warstwa, ponieważ jej poziom i ustawienie wyznaczają geometrię całej ściany.

Czym są pustaki szalunkowe?

Pustak szalunkowy nie jest samodzielnym pustakiem ściennym. Jego zadaniem jest utworzenie formy dla mieszanki betonowej. Po ułożeniu elementów i wykonaniu zbrojenia komory wypełnia się betonem, dzięki czemu powstaje monolityczna ściana żelbetowa. Tak wykonuje się między innymi ściany fundamentowe, piwniczne, podmurówki i mury oporowe przewidziane w projekcie.

Boczne krawędzie wielu systemów mają profil pióro-wpust. Ułatwia on ustawienie kolejnych elementów i ogranicza ich przesuwanie, a także eliminuje konieczność wykonywania spoin pionowych. Pustaki mogą mieć różną szerokość, dlatego ich dobór musi wynikać z przeznaczenia ściany i dokumentacji konstrukcyjnej.

Przygotowanie do murowania

Przed rozpoczęciem prac przygotuj elementy podstawowe, pustaki startowe lub narożne, zbrojenie, beton określony w projekcie oraz zaprawę cementową do wyrównania pierwszej warstwy. Potrzebne będą także:

  • poziomica, łata i sznurek murarski
  • kielnia, młotek gumowy i wiadro
  • mieszadło lub betoniarka do zaprawy
  • narzędzia do cięcia i wiązania zbrojenia

Ława fundamentowa albo inne podłoże musi być oczyszczone, stabilne i możliwie równe. Trzeba też wykonać przewidzianą projektem izolację przeciwwilgociową oraz wytyczyć przebieg ściany. Przed ułożeniem pierwszego rzędu sprawdź:

  • czy ława lub podstawa jest wypoziomowana
  • czy wyznaczono osie, narożniki i długości ścian
  • czy zbrojenie ma właściwe średnice, długości i rozstaw
  • czy zamówiono beton w klasie określonej przez projektanta
  • czy na budowie są wszystkie pustaki, elementy narożne i narzędzia

Nierówności podłoża wyrównuje się zaprawą cementową. Pierwszy rząd układa się na zaprawie, nie na sucho, jeżeli ława nie zapewnia równej płaszczyzny. Każdy element trzeba sprawdzić w poziomie i pionie, a także kontrolować przekątne oraz położenie narożników. Błąd pozostawiony w tej warstwie będzie powtarzał się w kolejnych rzędach.

Jak murować z pustaków szalunkowych krok po kroku?

  1. Ułóż i wypoziomuj pierwszą warstwę – nanieś warstwę zaprawy wyrównującej, ustaw pustaki zgodnie z wytyczonym przebiegiem ściany i sprawdź każdy element poziomicą. W narożnikach stosuj elementy startowe lub narożne, jeśli przewiduje je dany system.
  2. Ustaw kolejne rzędy na sucho – po związaniu zaprawy układaj następne warstwy bez wypełniania spoin pionowych. Wykorzystuj zamki pióro-wpust i mijaj spoiny, aby uzyskać prawidłowe wiązanie. Jeżeli producent systemu dopuszcza pianoklej, stosuj go wyłącznie zgodnie z instrukcją. Nie zastępuje on betonu w komorach.
  3. Rozmieść zbrojenie – włóż pręty pionowe i poziome w komory pustaków zgodnie z projektem konstrukcyjnym. Średnica, rozstaw, zakłady i otulina nie powinny być dobierane na oko. Przy murach oporowych i ścianach przenoszących duże obciążenia konsultacja z konstruktorem jest konieczna.
  4. Przygotuj beton – użyj mieszanki o klasie określonej w projekcie. W materiałach technicznych dla takich zastosowań spotyka się klasy co najmniej C16/20, a w wielu rozwiązaniach C20/25. Ostateczna decyzja zależy od obliczeń, przeznaczenia ściany i warunków pracy konstrukcji.
  5. Wypełniaj komory etapami – beton podawaj równomiernie, zwykle po ułożeniu około 3–4 warstw pustaków. Nie zalewaj całej ściany jednocześnie, ponieważ parcie świeżej mieszanki może przesunąć albo wypchnąć dolne elementy.
  6. Zagęść mieszankę – beton trzeba zagęścić tak, aby dokładnie wypełnił komory i otoczył zbrojenie. Przy cienkich ściankach używaj wibratora ostrożnie i krótkimi zanurzeniami. Nadmierne wibrowanie w jednym miejscu może uszkodzić pustaki, a brak zagęszczenia pozostawia puste przestrzenie.
  7. Kontynuuj murowanie po ustabilizowaniu konstrukcji – kolejne rzędy układaj dopiero wtedy, gdy zalany odcinek jest odpowiednio ustabilizowany. Po zakończeniu betonowania zabezpiecz świeżą mieszankę przed zbyt szybkim wysychaniem i przestrzegaj zasad pielęgnacji betonu.

Uwaga: szybkie zalanie całej wysokości ściany jest jednym z najczęstszych powodów deformacji pustaków. Świeży beton wywiera parcie na ścianki, dlatego wysokość jednorazowego betonowania, tempo podawania mieszanki i sposób zagęszczania trzeba dostosować do instrukcji systemu oraz warunków na budowie.

Ile pustaków i betonu potrzeba?

Dla popularnych elementów o długości 500 mm i wysokości 240 mm przyjmuje się około 8,35 pustaka na 1 m² ściany. Ilość betonu zależy od szerokości pustaka i jego konstrukcji. Poniższe wartości mają charakter orientacyjny, dlatego przed zamówieniem trzeba sprawdzić kartę konkretnego produktu.

Typ pustaka Zużycie szt./m² Zużycie betonu m³/m²
Szerokość 20 cm około 8,35 około 0,125
Szerokość 24 cm około 8,35 około 0,150
Szerokość 30 cm około 8,35 około 0,180

Aby oszacować zamówienie, pomnóż długość ścian przez ich wysokość, odejmij otwory, a następnie zastosuj wartości z tabeli. Do betonu dolicz niewielki zapas technologiczny. Przy dużej liczbie narożników, docinek i otworów przyda się także rezerwa pustaków.

Na co zwrócić uwagę podczas betonowania?

Największe znaczenie ma połączenie prawidłowego zbrojenia, właściwej mieszanki i spokojnego betonowania. Beton towarowy powinien mieć konsystencję umożliwiającą wypełnienie komór, ale nie może być podawany z wysokości ani z szybkością powodującą rozszczelnienie układu.

Podczas prac sprawdź przede wszystkim:

  • czy pustaki nie przesunęły się pod naciskiem mieszanki
  • czy zbrojenie pozostało w zaprojektowanym położeniu
  • czy beton dotarł do wszystkich komór i narożników
  • czy zagęszczanie odbywa się krótko i równomiernie
  • czy kolejne betonowanie wykonujesz dopiero po ustabilizowaniu niższych warstw

Jeżeli na plac budowy trudno dostarczyć beton pompą, trzeba wcześniej zaplanować sposób przygotowania i transportu mieszanki. Ręczne mieszanie może zmienić tempo prac oraz utrudnić zachowanie stałej jakości betonu. Przy ścianach fundamentowych, piwnicznych i oporowych nie zastępuj projektu doborem przypadkowych prętów lub klasy betonu.

Poprawnie wykonana ściana powstaje z połączenia równej pierwszej warstwy, prawidłowego wiązania pustaków, zbrojenia zgodnego z projektem i etapowego, dokładnie zagęszczonego betonowania. Sam pustak jest tylko szalunkiem traconym, a nośność konstrukcji zapewnia układ betonowo-zbrojeniowy.

Redakcja kbborso.pl

Kbborso.pl to poradnik dla osób, które budują dom. Prowadzimy przez kolejne etapy: formalności i projekt, fundamenty, ściany i stropy, dach, instalacje, ocieplenie i prace wykończeniowe. Porównujemy rozwiązania, wyjaśniamy, ile kosztują, i wskazujemy błędy, których warto uniknąć. Piszemy prostym językiem, tak żeby inwestor mógł świadomie podejmować decyzje i rozmawiać z wykonawcą.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?